जागतिक टेनिस व्हॉलीबॉल दिन : नवकल्पना, विज्ञान आणि जागतिक एकात्मतेचा क्रीडा उत्सव

१६ जुलै हा दिवस जगभरात 'जागतिक टेनिस व्हॉलीबॉल दिन' म्हणून उत्साहात साजरा केला जातो. या दिवसाचे औचित्य साधून टेनिस व्हॉलीबॉल या अभिन...

१६ जुलै हा दिवस जगभरात 'जागतिक टेनिस व्हॉलीबॉल दिन' म्हणून उत्साहात साजरा केला जातो. या दिवसाचे औचित्य साधून टेनिस व्हॉलीबॉल या अभिनव खेळाच्या स्थापनेचे स्मरण केले जाते, तसेच आरोग्य, शिस्त, एकता, सामाजिक बांधिलकी आणि आंतरराष्ट्रीय मैत्रीचा संदेश दिला जातो.

टेनिस व्हॉलीबॉल हा आधुनिक वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून विकसित झालेला खेळ असून, अल्पावधीतच भारतासह अनेक देशांमध्ये लोकप्रिय झाला आहे. हा खेळ शिकण्यास सोपा, सुरक्षित, कमी खर्चिक आणि सर्व वयोगटांसाठी उपयुक्त असल्याने शाळा, महाविद्यालये व क्रीडा संस्थांमध्ये त्याचा प्रसार वेगाने होत आहे.

या खेळाचे जनक डॉ. व्यंकटेश वांगवाड यांनी १९८५ मध्ये पतियाळा येथे क्रीडा विज्ञानाचा अभ्यास करत असताना या खेळाची संकल्पना विकसित केली. व्हॉलीबॉल, टेनिस आणि बॅडमिंटनमधील वैशिष्ट्यांचा समन्वय साधत त्यांनी कौशल्य, समन्वय, चपळता आणि आनंद यांवर आधारित एक स्वतंत्र खेळ विकसित केला. त्यानंतर अधिकृत नियमावली तयार करण्यात आली आणि टेनिस व्हॉलीबॉल फेडरेशन ऑफ इंडिया (TVFI) ची स्थापना करून या खेळाच्या संघटित विकासाला प्रारंभ झाला.

गेल्या दोन दशकांत टेनिस व्हॉलीबॉलने राष्ट्रीय सीमांच्या पलीकडे झेप घेतली आहे. सिडनी ऑलिम्पिक परिषद, रशियातील नॉन-ऑलिम्पिक गेम्स, थायलंडमधील आंतरराष्ट्रीय पारंपरिक क्रीडा महोत्सव आणि लंडन ऑलिम्पिक परिसंवाद अशा विविध आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठांवर या खेळाचे सादरीकरण झाले आहे. नेपाळ, भूतान, बांगलादेश, पाकिस्तान, इराण, थायलंड, श्रीलंका, ब्राझील, अमेरिका, इंग्लंड, सिंगापूर, मलेशिया आणि इतर अनेक देशांमध्ये या खेळाचा विस्तार होत आहे.

जागतिक टेनिस व्हॉलीबॉल दिनानिमित्त सर्व जिल्हा, राज्य, राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय संलग्न संघटनांना परिसंवाद, जनजागृती रॅली, प्रात्यक्षिक सामने, स्पर्धा आणि समाजोपयोगी उपक्रम आयोजित करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. या माध्यमातून युवकांमध्ये नेतृत्व, शिस्त, सांघिक भावना आणि सामाजिक उत्तरदायित्वाची जाणीव निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.

खेळाच्या सर्वांगीण विकासासाठी टेनिस व्हॉलीबॉल प्रीमियर लीग (TVPL) सुरू करण्याचीही घोषणा करण्यात आली आहे. या उपक्रमामुळे गुणवंत खेळाडूंना व्यावसायिक संधी, आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांचा अनुभव, माध्यमांमध्ये अधिक प्रसिद्धी आणि प्रायोजकांचे सहकार्य मिळण्यास मदत होणार आहे.

आजच्या धावपळीच्या आणि तणावपूर्ण जीवनशैलीत निरोगी समाज घडविण्यासाठी क्रीडा अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे. अशा परिस्थितीत सहज खेळता येणारा, सर्वसमावेशक आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोन असलेला टेनिस व्हॉलीबॉल हा भविष्यातील आशादायी जागतिक खेळ म्हणून पुढे येत आहे.

जागतिक टेनिस व्हॉलीबॉल दिन हा केवळ एका खेळाचा उत्सव नसून नवकल्पना, शिक्षण, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि जागतिक बंधुत्वाचा संदेश देणारी प्रेरणादायी चळवळ आहे. या खेळाचा वाढता जागतिक विस्तार हेच त्याच्या उज्ज्वल भविष्याचे द्योतक आहे.

गणेश माळवे 

राज्य सरचिटणीस 

टेनिस व्हॉलीबॉल महाराष्ट्र असोसिएशन