वैद्यकीय माऊली हरपली! मराठवाड्याच्या पहिल्या महिला लॅप्रोस्कोपिक सर्जन डॉ. ज्योती देशमुख यांचे दुःखद निधन; ४५ हजार विनाटाका शस्त्रक्रियांचा विक्रम, शिक्षण अन् सामाजिक क्षेत्रात अथांग योगदान

नांदेड: शहरातील प्रख्यात व ज्येष्ठ स्त्रीरोग तज्ञ, वैद्यकीय क्षेत्रातील दीपस्तंभ आणि मराठवाड्याच्या पहिल्या महिला लॅप्रोस्कोपिक सर्जन डॉ. ज्...

नांदेड: शहरातील प्रख्यात व ज्येष्ठ स्त्रीरोग तज्ञ, वैद्यकीय क्षेत्रातील दीपस्तंभ आणि मराठवाड्याच्या पहिल्या महिला लॅप्रोस्कोपिक सर्जन डॉ. ज्योती देशमुख यांचे आज पहाटे ४ वाजण्याच्या सुमारास नांदेड येथील एका खाजगी रुग्णालयात उपचारादरम्यान दुःखद निधन झाले. त्या ८३ वर्षांच्या होत्या. त्यांच्या निधनाची वार्ता समजताच संपूर्ण मराठवाड्यासह राज्यातील वैद्यकीय, सामाजिक, शैक्षणिक आणि सांस्कृतिक क्षेत्रात प्रचंड हळहळ व्यक्त होत आहे. एका व्रतस्थ आणि बहुआयामी व्यक्तिमत्त्वाचा अंत झाल्याची भावना सर्वसामान्यांतून व्यक्त होत आहे.
४५ हजार विनाटाका शस्त्रक्रियांचा अद्वितीय विक्रम
डॉ. ज्योती देशमुख यांचे वैद्यकीय क्षेत्रातील योगदान सुवर्णाक्षरांनी लिहून ठेवावे असे आहे. आपले पती माजी आमदार डॉ. डी. आर. देशमुख यांच्या साथीने त्यांनी १९६७ पासून नांदेडच्या सामान्य रुग्णालयातून (Civil Hospital) अविरत वैद्यकीय सेवेचा वसा घेतला. मराठवाड्यातील पहिल्या महिला लॅप्रोस्कोपिक सर्जन म्हणून त्यांनी वैद्यकीय जगतात स्वतःचा वेगळा ठसा उमटवला. आपल्या प्रदीर्घ सेवाकाळात त्यांनी गरिबांपासून ते सर्वसामान्यांपर्यंत तब्बल ४५ हजार विनाटाका कुटुंब नियोजन शस्त्रक्रिया अत्यंत यशस्वीरीत्या पार पाडल्या. सामाजिक आरोग्याचा स्तर उंचावण्यासाठी त्यांचे हे योगदान मैलाचा दगड ठरले आहे.
स्त्री-शिक्षणाची पंढरी अन् सामाजिक सक्षमीकरण
केवळ वैद्यकीय सेवाच नव्हे, तर 'स्त्री सुशिक्षित तर समाज सुशिक्षित' या विचाराने त्यांनी आपले आयुष्य महिला सक्षमीकरणासाठी वाहून घेतले होते. नांदेडमध्ये मुलींच्या उच्च शिक्षणासाठी स्वतंत्र 'महिला महाविद्यालय' सुरू करण्यात त्यांचा सिंहाचा वाटा होता. ग्रामीण भागातील मुलींना शिक्षणाची कवाडे खुली व्हावीत म्हणून त्यांनी अर्धापूर येथे ‘मीनाक्षी देशमुख मुलींचे हायस्कूल’ स्थापन करून शिक्षणाची ज्ञानगंगा घराघरांपर्यंत पोहोचवली. शैक्षणिक क्षेत्रातील त्यांच्या याच कौशल्यामुळे त्यांनी स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठाच्या व्यवस्थापन समितीच्या (Management Committee) सदस्या म्हणूनही अत्यंत मोलाचे काम पाहिले.
संवेदनशील कवयित्री अन् जीवनगौरव सन्मान
एक धाडसी सर्जन असलेल्या डॉ. ज्योती देशमुख यांच्यात एक अत्यंत संवेदनशील कवयित्रीही दडलेली होती. त्यांच्या भावनाप्रधान आणि समाजाचे वास्तव मांडणाऱ्या कवितांचा एक स्वतंत्र कवितासंग्रहही प्रकाशित झाला आहे. वैद्यकीय, शैक्षणिक, साहित्यिक आणि सामाजिक अशा चौफेर क्षेत्रातील त्यांच्या अथांग कार्याची कृतज्ञता म्हणून ह. भ. प. भाऊसाहेब पावडे देशमुख महाराज प्रतिष्ठानतर्फे त्यांना नुकताच २०२५ चा प्रतिष्ठित 'जीवनगौरव पुरस्कार' देऊन गौरविण्यात आले होते.
असा आहे परिवार
डॉ. ज्योती देशमुख या शिवसेनेचे नांदेडचे माजी आमदार डॉ. डी. आर. देशमुख यांच्या सुविद्य पत्नी होत. त्यांच्या पश्चात पती डॉ. डी. आर. देशमुख, पुत्र डॉ. सचिन देशमुख, सून डॉ. क्षमा देशमुख (सध्या ऑस्ट्रेलिया), दुसरे पुत्र डॉ. नचिकेत देशमुख, सून डॉ. निकिता देशमुख, दोन नातू आणि एक नात असा मोठा सुशिक्षित आणि वैद्यकीय सेवेत कार्यरत असणारा परिवार आहे.
अंत्यसंस्कार उद्या
डॉ. ज्योती देशमुख यांचे पार्थिव अंतिम दर्शनासाठी ठेवण्यात येणार असून, त्यांच्या पार्थिवावर उद्या शुक्रवार, दिनांक २९ मे २०२६ रोजी सायंकाळी गोवर्धन घाट स्मशानभूमीत शोकाकुल वातावरणात अंत्यसंस्कार करण्यात येणार आहेत ग्लोबल मराठवाडाच्या वतीने भावपुर्ण श्रध्दांजली 

- विशेष प्रतिनिधी, ग्लोबल न्यूज, नांदेड.