नांदेड जिल्ह्यात भीषण पाणीटंचाईचे सावट; सर्व १६ तालुके टंचाईग्रस्त घोषित, तर विष्णुपुरीचे पाणी केवळ पिण्यासाठीच राखीव

जिल्ह्यात ६० मीटरपेक्षा खोल बोअरवेल खोदकामावर बंदी; रिग मशीनची १५ दिवसांत नोंदणी व जीपीएस अनिवार्य नांदेड, दि. १६ नोव्हेंबर: सन २०२६ च्या खर...

जिल्ह्यात ६० मीटरपेक्षा खोल बोअरवेल खोदकामावर बंदी; रिग मशीनची १५ दिवसांत नोंदणी व जीपीएस अनिवार्य
नांदेड, दि. १६ नोव्हेंबर:
सन २०२६ च्या खरीप हंगामात झालेली पर्जन्याची मोठी तूट आणि खालावलेली भूजल पातळी लक्षात घेता नांदेड जिल्ह्यावर भीषण पाणीटंचाईचे संकट ओढवले आहे. या पार्श्वभूमीवर जिल्हाधिकारी तथा जिल्हा आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरणाचे अध्यक्ष राहुल कर्डिले यांनी दोन अत्यंत महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतले आहेत. जिल्ह्यातील सर्व १६ तालुके पुढील एक वर्षासाठी 'पाणीटंचाई क्षेत्र' म्हणून घोषित करून भूजल उपसा व बोअरवेल खोदकामावर कडक निर्बंध लादण्यात आले आहेत. तसेच, डॉ. शंकरराव चव्हाण विष्णुपुरी प्रकल्पातील मर्यादित पाणीसाठा आणि उपसा यंत्रणेची दुरवस्था पाहता रब्बी हंगामासाठी सिंचनाचे आवर्तन देणे शक्य नसून, उपलब्ध पाणी केवळ पिण्यासाठीच राखून ठेवण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.
विष्णुपुरी प्रकल्पाची पाहणी आणि ६.२९ दलघमी पाण्याची तूट
विष्णुपुरी प्रकल्पाच्या लाभक्षेत्रातील शेतकऱ्यांकडून रब्बीसाठी किमान एक आवर्तन देण्याची मागणी होत होती. या अनुषंगाने जिल्हाधिकारी राहुल कर्डिले यांनी अधीक्षक अभियंता आय. एम. चिश्ती, कार्यकारी अभियंता सी. आर. बनसोड आणि उपविभागीय अभियंता अशोक चव्हाण यांच्यासह प्रकल्पाची प्रत्यक्ष पाहणी केली.
सध्या विष्णुपुरी धरणात ५७.१४ टक्के (४६.१६ दलघमी) आणि अंतेश्वर बंधाऱ्यात ७.८८ दलघमी असा एकूण ५४.०४ दलघमी पाणीसाठा उपलब्ध आहे. ३१ ऑगस्ट २०२७ पर्यंत होणारे १८ दलघमी बाष्पीभवन वजा जाता प्रत्यक्ष वापरासाठी केवळ ३६.०४ दलघमी पाणी शिल्लक राहणार आहे. दुसरीकडे, याच काळात नांदेड शहराच्या पिण्याच्या पाण्यासाठी ३८.९० दलघमी, औद्योगिक वापरासाठी १.७३ दलघमी आणि ग्रामीण पाणीपुरवठ्यासाठी १.७० दलघमी असे एकूण ४२.३३ दलघमी पाणी आवश्यक आहे. म्हणजेच, पिण्याच्या पाण्यातच ६.२९ दलघमीची तूट निर्माण होत आहे.
तसेच, प्रकल्पातील १८ पैकी १४ पंप नादुरुस्त असून केवळ ४ पंप ५० टक्क्यांपेक्षा कमी क्षमतेने सुरू आहेत. रायझिंग मेनच्या तिन्ही जलवाहिन्यांना मोठी गळती व फुटी पडल्याचे पाहणीत समोर आले. नवीन पाईपलाईन व पंप बसविण्याचे काम मार्च २०२७ पर्यंत पूर्ण होणार असल्याने, सद्यस्थितीत सिंचनासाठी पाणी सोडल्यास मोठी नासाडी होईल. त्यामुळे नांदेड शहर, ग्रामीण व औद्योगिक पाणीपुरवठ्याला प्राधान्य देत सिंचनाचे आवर्तन न देण्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.
भूजल संरक्षण व बोअरवेल खोदकामावर कडक निर्बंध
शासनाच्या निर्णयानुसार जिल्ह्यातील सर्व तालुके यापूर्वीच दुष्काळग्रस्त घोषित झाले आहेत. आता महाराष्ट्र भूजल (विकास व व्यवस्थापन) अधिनियम २००९ अन्वये जिल्ह्यातील ग्रामीण व नागरी क्षेत्रात खालील कडक नियम लागू करण्यात आले आहेत:
नवीन खोदकामावर बंदी: शेती किंवा उद्योगासाठी ६० मीटरपेक्षा अधिक खोल विहीर अथवा बोअरवेल खोदण्यास सक्त मनाई आहे. सार्वजनिक पेयजल स्रोतापासून ५०० मीटर परिघात कोणत्याही कारणासाठी नवीन खोदकाम करता येणार नाही.
विद्यमान विहिरींवर नियंत्रण व अधिग्रहण: सार्वजनिक पिण्याच्या पाण्याच्या स्रोतापासून १ किलोमीटर परिघातील खासगी विहिरी व बोअरवेलमधून व्यावसायिक किंवा सिंचनासाठी अनिर्बंध उपसा करण्यास बंदी घालण्यात आली आहे. गरज पडल्यास पिण्याच्या पाण्यासाठी अशा विहिरींचे तात्पुरते अधिग्रहण करण्याचे अधिकार उपविभागीय अधिकारी व तहसीलदारांना दिले आहेत.
पाणी विक्री व टँकर वाहतुकीस मनाई: सक्षम अधिकाऱ्याच्या पूर्वपरवानगीशिवाय भूजलाची व्यावसायिक विक्री किंवा टँकरद्वारे वाहतूक करता येणार नाही.
रिग मशीनची नोंदणी व जीपीएस अनिवार्य: जिल्ह्यातील सर्व बोअरवेल रिग मशीन मालक व चालकांनी १५ दिवसांच्या आत उपविभागीय दंडाधिकारी किंवा तहसीलदारांकडे नोंदणी करणे आणि मशीनवर जीपीएस (GPS) बसविणे बंधनकारक आहे.
भरारी पथके आणि दंडात्मक कारवाई: नियमांच्या अंमलबजावणीसाठी महसूल व पोलीस प्रशासनाची भरारी पथके नेमण्यात आली आहेत. विनापरवाना खोदकाम आढळल्यास मशीन जप्त करणे, वीजपुरवठा खंडित करणे आणि कायद्याच्या कलम ५२ अन्वये कठोर गुन्हे दाखल करण्याचा इशारा देण्यात आला आहे.
जिल्ह्यातील उपलब्ध भूजलसाठा आणि धरणातील पाण्याची मर्यादा लक्षात घेता नागरिक, शेतकरी, उद्योजक आणि बोअरवेल व्यावसायिकांनी पाण्याचा अत्यंत काटकसरीने वापर करावा आणि प्रशासनाच्या आदेशांचे काटेकोर पालन करून सहकार्य करावे, असे आवाहन जिल्हाधिकारी राहुल कर्डिले यांनी केले आहे.

COMMENTS

[विशेष न्युज]$hide=post

Loaded All Posts Not found any posts VIEW ALL Read more Reply Cancel reply Delete By Home PAGES POSTS View All RECOMMENDED FOR YOU LABEL ARCHIVE SEARCH ALL POSTS Not found any post match with your request Back Home Sunday Monday Tuesday Wednesday Thursday Friday Saturday Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS PREMIUM CONTENT IS LOCKED STEP 1: Share to a social network STEP 2: Click the link on your social network Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy Table of Content
×
व्हॉट्सअपवर अपडेट्स मिळवण्यासाठी येथे क्लिक करा Join Group