नांदेडकरांच्या आठवणीतील नाना पाटेकर… चार दशकांपूर्वीचा रंगभूमीचा अविस्मरणीय क्षण

नांदेड : नांदेडच्या सांस्कृतिक आणि नाट्य चळवळीच्या इतिहासातील अनेक अविस्मरणीय क्षण आजही छायाचित्रांच्या रूपाने जिवंत आहेत. त्यापैकीच एक महत्...

नांदेड : नांदेडच्या सांस्कृतिक आणि नाट्य चळवळीच्या इतिहासातील अनेक अविस्मरणीय क्षण आजही छायाचित्रांच्या रूपाने जिवंत आहेत. त्यापैकीच एक महत्त्वाचे छायाचित्र म्हणजे गंधर्व नगरी, नांदेड येथे इ.स. १९८७-८८ दरम्यान अखिल भारतीय मराठी नाट्य परिषद आणि फिल्म सिटी, मुंबई यांच्या समन्वयाने आयोजित करण्यात आलेल्या सात दिवसीय नाट्य संमेलनाच्या काळात टिपलेले हे छायाचित्र.
संमेलनाचे अध्यक्ष डॉ. स. रा. गाडगीळ होते. या संमेलनाची जबाबदारी प्रा. रवी श्यामराज यांनी सचिव म्हणून, तर दिलीप शिंदे यांनी कोषाध्यक्ष म्हणून सांभाळली होती. उद्घाटन सोहळ्यानंतर नांदेडच्या नाट्य चळवळीशी मनापासून जोडलेले नाट्यरसिक प्रा. रवी श्यामराज, अॅड. शिरीष नागापुरकर, राधेश्याम मोपलवार, एकनाथ मोरे दिलीप शिंदे आणि पोलीस निरीक्षक विजय मुळे यांच्यासोबत नाना पाटेकर यांची झालेली ही भेट या छायाचित्रात कायमची जतन झाली आहे.
त्या काळात नाना पाटेकर यांनी रंगभूमीवरून आपल्या अभिनयाचा ठसा उमटवला होता. पुढे त्यांच्या प्रभावी आणि वास्तववादी अभिनयाने त्यांनी मराठी तसेच हिंदी चित्रपटसृष्टीत स्वतंत्र स्थान निर्माण केले. त्यामुळे चार दशकांपूर्वी नांदेडमध्ये घडलेला हा क्षण आजच्या पिढीसाठी नाना पाटेकर यांच्या कलाप्रवासाच्या सुरुवातीच्या टप्प्याचीही महत्त्वपूर्ण दृश्य आठवण ठरतो.
या संपूर्ण प्रसंगाचे महत्त्व आणखी वाढते ते छायाचित्रकार विजय होकर्णे यांच्या कॅमेऱ्यामुळे. त्या काळात डिजिटल माध्यमे, मोबाईल कॅमेरे किंवा तत्काळ छायाचित्र संग्रहाची सुविधा नव्हती. तरीही महत्त्वाच्या व्यक्ती, नाट्य संमेलने, सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि सामाजिक घडामोडींचे क्षण कॅमेऱ्यात टिपून ते जतन करण्याचे काम विजय होकर्णे यांनी सातत्याने केले.
आज अनेक दशकांनंतर त्यांच्या संग्रहातील हे छायाचित्र केवळ नाना पाटेकर यांची एक जुनी आठवण म्हणून महत्त्वाचे नाही; तर ते नांदेडच्या नाट्य आणि सांस्कृतिक चळवळीचा एक दृश्य दस्तऐवज आहे. छायाचित्रातील प्रत्येक व्यक्ती, त्या काळातील व्यासपीठ आणि त्यामागची नाट्य चळवळ यामुळे हे छायाचित्र नांदेडच्या सांस्कृतिक इतिहासाचा एक मौल्यवान ठेवा बनले आहे.
काळ पुढे सरकला… चेहरे बदलले… रंगभूमी आणि चित्रपटसृष्टीने नवी वळणे घेतली; मात्र विजय होकर्णे यांच्या संग्रहात जपलेला हा क्षण आजही तितकाच बोलका आहे.
कारण काही छायाचित्रे केवळ आठवणी जपत नाहीत…ती काळाची साक्ष बनतात!      छायाचित्र : छायाचित्रकार विजय होकर्णे, नांदेड यांच्या संग्रहातून